Uğur Mumcu’nun akademik çalışması birinci kere basına yansıdı

Uğur Mumcu’nun akademik çalışması birinci kere basına yansıdı

Uğur Mumcu’nun Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mecmuasında 1971’de yayımlanan “Türk Hukukunda Memurların Yargılanması” isimli akademik makalesinden kısımlar birinci kez basında yer aldı. Cumhuriyet Gazetesi, katledilen muharrirleri Uğur Mumcu’nun çalışmasını suikastinin 28’inci yılında yayımladı.

İşte Uğur Mumcu’nun akademik çalışması

Kimi maddelerin sosyolojik açıdan uygulanıp uygulanmadıklarını ve Batı tipi kurumların yaşama talihlerini araştırırken bu üzere değerlendirmelerin yapılmaması sanırız büyük bir eksikliktir. Salt hukukî meseleler araştırılırken, bu hukukî kural ve kurumları oluşturan hukuk dışı nedenlerin araştırılmaması bizleri yalnızca “dogmatik” araştırma yapmaya zorlamaktadır. Bu kuru “kanunculuk” ise problemlere tahlil yolları getirmemektedir.

Osmanlı Devleti, birinci kuruluşunda toprak rejimine dayanan bir askeri idareydi.

Askeri ve siyasal maksatlara nazaran örgütlenen devlet, Selçuk Türkleri ile öteki Türk devletlerinin siyasal ve askeri kurumlarından esinlenerek kurulmuştu. Türk-İslam geleneklerinin temel yapıldığı devlet, teokratik yapıda ve düalist hukuk sistemi içinde yönetilen bir ortaçağ devleti niteliğindeydi.

Devletin siyasal örgüt biçimini toprak tertibi ve toprağın bölüşümü belirtiyordu. Bu idare biçimi Osmanlılara birinci kere bulunmuş ve uygulanmış değildi. Siyasal ve askeri yapı Türk İslam devletlerinin ortak özellikleriydi.

Askeri otoriteye sıkı sıkıya bağlı Osmanlı Devleti’nde toprağın idaresi kimi özel şartlara bağlı olarak özel bireylere verilirdi. Miri arazi denilen ve çıplak mülkiyeti devletin olan toprakların işletilmesi belirli bireylere verilir; devlet toprakları kendisine işletilmek üzere bırakılan bu bireylere “dirlik” ya da “tımar” sahibi denirdi.

Dirlik sahibi arazinin maliki değildi. Sahibi arz denilen ve asker memur karışımı yetkilerle donatılmış vazifeliler, halktan vergi alır; bunu devlete verir. Devlet vergiyi, direkt doğruya değil dirlik sahipleri eliyle toplamış olurdu.

Merkezi siyasal örgütün güçlenmesi ve toplum içersinde iki ayrıcalıklı küme yaratmaktaydı. Bunlardan birincisi “saray aristokrasisi” ikincisi de “Mülk sahipleri (dirlik sahipleri)” idi.

Devlet toprağını bölüşen dirlik sahiplerini güçlü bir hiyerarşi ile kendisine bağlardı. Bu hiyerarşik örgütün başı her türlü sınırsız yetkinin sahibi olan padişahtı. Mülki ve askeri hizmetlilerin birden fazla devşirmeydi. Yöneticilerin büyük çoğunluğu Kırım ve Kafkas pazarlarında satılan kölelerden oluşurdu. Bunlar gerekli ihtimam ile yetiştirilirlerdi. Bunlara askeri-siyasal eğitim verilirdi.

Mülkiye sınıfı Enderun denilen bir yönetim okulunda yetiştirilirdi. Bu sınıf içerisinde sadrazamlar, vezirler, beylerbeyleri ve sancak beyefendileri girerdi. Geleceğin yöneticileri Enderun’da çağın şartlarına nazaran tertipli bir eğitim görürlerdi.

AYRICALIKLI SINIFLAR

Kadılar, naipler ve kazaskerler ise devletin teokratik özelliklerine bağlı olarak birtakım ayrıcalıklara sahiplerdi.

Bunlara “ilmiye sınıfı” denirdi. “Seyfiye sınıfı” yüksek kumanda heyetleri dışındaki askeri sınıfları söz ederdi. “Kalemiye” sınıfı ise devletin günlük işlerini gören memurlarıydı.

Osmanlı Devleti güçlü bir merkezi otoriteye dayanmak zorundaydı. Devlet fetih siyaseti ile genişlerken bu idari sınıfların vazifeleri de gitgide genişliyordu. Osmanlı Devleti’nin yükselme dönemlerinde bu idare biçimi faydalı olmuş ve devletin kuvvetli yapısı korunabilmişti. Fakat gerileme ve duraklama zamanlarında, devletin bu örgütsel yapısı da geniş ölçüde bozuşmaya ve çökmeye uğramıştı.

Osmanlı Devleti son vakitlerinde, Batı’nın da tesiri ile kurumlarını Batı modellerine nazaran düzenlemek muhtaçlığını duydu. Mülki idareyi çağın şartlarına nazaran düzenlemek gayesi ile “Umuru Mülkiye Nezareti” kuruldu.

“Reisülkittaplık” makamı da 1835 yılında “Hariciye Nezareti” ismi ile yine örgütlendi. Devletin tüm işlerini ve yazışmalarını yürüten “memur amedi odası”, içişler ve dışişler olmak üzere iki kısma ayrıldı. Batı’nın ordu ile ilgili yasa ve kuralları incelemek üzere “Deri Şuray-ı Asker” kuruldu.

Bundan sonra tüm Batı kurumları tek tek alındı. “Meclisi Valayı Adliye” “Darı Şurayı Babıali” isimlerine iki meclis kurularak devlet idaresinde, yeni prensipler kabul olundu.

TANZİMAT VE EMPERYALİZM

…Tanzimat bölümü tarihimizde çeşitli açılardan kıymetlendirilmektedir. Bu dönem Batılılaşma eforlarının birinci evresi olarak kabul edildiği üzere Batı emperyalizminin Türkiye de egemenliğini kabul ettirmesi olarak tanımlanmaktadır.

Birtakım kanunların sosyolojik açıdan uygulanıp uygulanmadıklarını ve Batı tipi kurumların yaşama bahtlarını araştırırken bu üzere değerlendirmelerin yapılmaması sanırız büyük bir eksikliktir. Salt hukukî meseleler araştırılırken, bu hukukî kural ve kurumları oluşturan hukuk dışı nedenlerin araştırılmaması bizleri yalnızca “dogmatik” araştırma yapmaya zorlamaktadır. Bu kuru “kanunculuk” ise sıkıntılara tahlil yolları getirmemektedir.

Sanayi Devrimi’nden sonra, pazar arayan Batı iktisadının Doğu ile ilgiler kuracağı bir toplumsal zorunluluktu. 1838 ticaret muahedesi ile Batı kapitalizmi Osmanlı iktisadı ile sıkı ilgilere girmişti. Devlet örgütünün düzenlenmesi ve Batı tipi bir memur takımının yaratılması, yani “bürokrasinin” Batılı kurallara benzetilerek örgütlenmesi “Batılılaşmanın” gereği sayılmaktaydı.

Batı sermayesi Tanzimat ile birlikte, yatırım yapacağı alanlarda idari ve hukukî kolaylıklar istemekteydi. Batı açısından görünüm bu şartlara bağlıydı. Merkeziyetçi devletlerin o çağdaki örgütlenme biçimi de bunu gerektiriyordu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

php shell hacklink php shell seo instagram takipçi satın al php shell hacklink lidyabet giriş slot bar grandpashabet giriş fair bahis canlı okey oyna tam sohbet bodrum escort süperbahis bodrum escort bayan